به گزارش اطلاعات آنلاین به نقل از سیانان، حالا وزیر امور خارجه واقعاً صحبت میکند. اما لحن او کاملاً متفاوت از دونالد ترامپ و جیدی. ونس به نظر میرسد. روبیو در طول سفرهایش به متحدان خاورمیانهای برای جلب حمایت و کاهش ترسها، نه تنها از تأیید قاطع تفاهمنامه بحثبرانگیز پرهیز کرده، بلکه لحن بسیار متفاوتی در مورد جزئیات تفاهمنامه و روند صلح نیز داشته است.
رهبران «رادیکال» ایران
یک نمونه بارز این موضوع روز پنجشنبه بود، زمانی که روبیو بر اظهارات گذشته خود مبنی بر «مذهبی تندرو» خواندن رهبران ایران تأکید کرد. وزیر امور خارجه آمریکا در سفری به بحرین گفت: «نظام ایران توسط روحانیون - روحانیون رادیکال - رهبری میشود و این چیزی است که همیشه بوده است.» اما این اظهارات یک هفته پس از آن مطرح شد که ترامپ و ونس با معرفی ایرانیان به عنوان افرادی که احتمالاً اصلاح میشوند، تعجب بسیاری را برانگیختند.
در واقع، ترامپ صریحاً این ایده را که رهبران فعلی آن «رادیکالیزه» شدهاند، رد کرد. ترامپ در ۱۶ ژوئن در اجلاس گروه ۷ در فرانسه گفت: «ما با افرادی سر و کار داریم که به نظر من افراد بسیار منطقی هستند. تعامل با آنها خوب بود. آنها افراد قوی و باهوشی بودند... اما آنها رادیکالیزه نشدهاند و میدانید، آنها به دنبال کمک به کشورشان هستند.» ونس، که از فرصت حضور در این توافق استقبال کرد، به همین ترتیب گفت که ایرانیها ممکن است در مورد پنج دهه سیاست خارجی ضد آمریکایی خود تجدید نظر کنند.
ونس گفت: «نکته بسیار جالب در مورد این مذاکرات این است که میبینیم افراد — چه تندروها چه چهرههای سیاسیتر — میگویند رابطه ما با ایالات متحده در ۴۷ سال گذشته اشتباه بوده و بیایید فصل تازهای را آغاز کنیم.» تامی پیگات، سخنگوی وزارت امور خارجه، وجود هر گونه تناقض در پیامرسانی دولت را رد کرد و آن را روایتی «تکراری و ساختگی» خواند.
پیگات اظهار داشت: «وزیر روبیو و کل دولت، صددرصد و کاملاً همسو با رئیسجمهور ترامپ هستند. رئیسجمهور اقداماتی بیسابقه برای جلوگیری از دستیابی رژیم ایران به سلاح هستهای انجام داده است و به لطف رهبری او، دولتهای لبنان و اسرائیل در حال انجام مذاکراتی در بالاترین سطح طی دهههای اخیر هستند. به واسطه این تلاشها، ایالات متحده و تمام جهان در امنیت بیشتری قرار دارند.»
هم ونس هم روبیو با تأکید بر اینکه شرایط ممکن است تغییر کند و گذر زمان نیت واقعی ایرانیان را آشکار خواهد کرد، لحن اظهارات خود را تعدیل کردند. اما نکته قابل توجه اینکه این دو مقام ارشد - که ترامپ آشکارا در مورد چشمانداز ۲۰۲۸ آنها صحبت کرده - برداشتهایی بسیار متفاوت از رهبری تهران ارائه دادند.
ایران موشک دارد
یکی از عجیبترین موارد غایب در تفاهمنامه، هرگونه اشارهای به پایان دادن به برنامه موشکی ایران بود. این یکی از اهداف اعلام شده دولت ترامپ در آغاز جنگ بود، اما تفاهمنامه در مورد آن سکوت کرده بود. عجیبتر اینکه، به نظر میرسید ترامپ هفته گذشته از این هدف به شکلی چشمگیر عقبنشینی کرده است. او بارها گفته است که باید به ایران اجازه داده شود حداقل تعدادی موشک داشته باشد.
ترامپ گفت: «آنها باید مقداری داشته باشند، چون دیگران هم دارند» و افزود که «موشکها مشکل نیستند» زیرا «آنها کره زمین را منفجر نمیکنند.» ترامپ بعداً در مورد برنامه موشکی ایران چنین اظهار نظر کرد: «به طور نسبی، فکر میکنم اشکالی ندارد.» اما روبیو روز چهارشنبه در صحبت با متحدان خاورمیانهای که نگران استفاده ایران از این موشکها هستند، موضع بسیار سختگیرانهتری را پیشنهاد کرد.
او گفت که دولت با این متحدان همسو است و اجازه نمیدهد ایران آنها را تهدید کند. روبیو در کویت، در پاسخ به سوالی در مورد استفاده ایران از موشکها و پهپادها، گفت: «ما هیچ کاری نخواهیم کرد که امنیت متحدانمان - متحدان دیرینه ما در منطقه - را تضعیف کند.»
گروههای نیابتی
یکی دیگر از اهداف اولیه دولت ترامپ که در یادداشت تفاهم ذکر نشده بود، پایان دادن به حمایت ایران از گروههای نیابتی مانند حزبالله و حماس بود. روبیو این هفته اظهار داشت که تفاهمنامه از آن چیزی که به نظر میرسید، قویتر است. او استدلال کرد که بیانیه توافقنامه مبنی بر اینکه ایران، ایالات متحده و متحدانشان از «هر گونه اقدام خصمانه علیه یکدیگر اجتناب و از تهدید یا استفاده از زور علیه یکدیگر خودداری خواهند کرد» در مورد حمایت ایران از نیروهای نیابتی نیز صدق میکند.
او گفت که «مطالعه دقیق» تفاهمنامه این موضوع را نشان میدهد. روبیو روز سهشنبه در ابوظبی گفت: «تا زمانی که نیروهای نیابتی ایران از عراق موشک و پهپاد پرتاب میکنند و مانند حماس و حزبالله در تروریسم مشارکت دارند، نمیتوانید پایان خصومتها و درگیریها در منطقه را ببینید. بنابراین من فکر میکنم که این موضوع در تفاهمنامه گنجانده شده است.» ونس هفته گذشته در مصاحبهای با جیک تاپر از سیانان، نسخهای از همین استدلال را ارائه داد.
او گفت که آن بخش از تفاهمنامه به این معنی است که «ایرانیها باید از تأمین مالی سازمانهای تروریستی خشونتآمیز دست بردارند، آنها باید از تأمین مالی بیثباتی منطقهای دست بردارند.» اما ترامپ چندان قاطع نبوده است. در واقع، در نشست گروه هفت، به نظر میرسید ترامپ مسئله نیابتیها را با موشکها به عنوان چیزی که بعداً به آن پرداخته میشود، به عنوان بخشی از آنچه «تلاش موازی با کشورهای خلیج فارس برای رسیدگی به مسائل غیرهستهای» نامید، یکی دانست.
رئیس جمهوری ایالات متحده در نشست هفته گذشته جی۷ در فرانسه گفت: «و ما همچنین در مورد نیابتیهای تروریستی که آنها دارند صحبت خواهیم کرد - ما نمیخواهیم این اتفاق بیفتد.»
لبنان به مثابه یک «مسئله جداگانه»
مسائل کمی مانند درگیری مداوم بین اسرائیل و حزبالله در لبنان روند صلح نوپا را به خطر میاندازند. روبیو در کنفرانس مطبوعاتی سهشنبه در ابوظبی خاطرنشان کرد که روند صلح در آنجا با روند صلح ایالات متحده و ایران متفاوت خواهد بود. او گفت: «خب، این روند جداست، زیرا لبنان یک کشور مستقل است. دولت دارد و وقتی صحبت از لبنان و اتفاقات داخل لبنان میشود، ما مستقیماً با دولت لبنان برای رسیدن به توافق مذاکره خواهیم کرد.»
اما این موضوع با تفاهمنامه و توضیح ونس در مورد آن، به سختی قابل تطبیق است. نه اسرائیل و نه دولت لبنان طرف تفاهمنامه نبودند. اما این توافقنامه ظاهراً «متحدان» ایالات متحده و ایران - که مطمئناً شامل اسرائیل و حزبالله میشود - را مجبور به شرکت در «پایان فوری و دائمی عملیات نظامی در تمام جبههها، از جمله در لبنان» میکند.
هفته گذشته در جلسه توجیهی کاخ سفید، وقتی از ونس خواسته شد بخش مربوط به لبنان در تفاهمنامه را توضیح دهد، او پیشنهاد داد که این تفاهمنامه اسرائیل و حزبالله را محدود میکند. ونس گفت: «این به معنی آن است که ما انتظار داریم حزبالله موشک و پهپاد به سمت اسرائیلیها شلیک نکند. همچنین انتظار داریم اسرائیلیها در لبنان وحشیگری نکنند، درست است؟ هر دو طرف باید به تعهدات خود در این توافقنامه احترام بگذارند.»
ترامپ و ونس هفته گذشته نیز فشار فراوانی بر اسرائیل وارد کردند تا علیه حزبالله خیلی سختگیری نکند. آنها حتی به نظر میرسید نه چندان نامحسوس، تهدید کردند که اگر اقدامات نظامی اسرائیل روند صلح با ایران را خراب کند، حمایت ایالات متحده از متحد دیرینهاش را قطع خواهند کرد. اما این موضع با تندروهای محافظهکار سیاست خارجی مشکلساز بود، که فکر میکردند دولت در واقع سعی دارد اسرائیل را مجبور کند از خود در برابر حزبالله دفاع نکند.
بنابراین روبیو برای آرام کردن اوضاع قدم پیش میگذارد. اما مشخص نیست که نسخه او در واقع همان موضع دولت باشد. و همانطور که او برای ابراز عقیده پا پیش میگذارد، این روند در حال تغییر و تحول است.